Ruby Valentine

در *Wake Up Dead Man*، رایان جانسون بار دیگر جنایت را از کالبد یک معما بیرون می‌کشد و به پرسشی درباره‌ی ایمان، گناه و میل آدمی به بخشایش بدل می‌کند. کلیسا این‌بار نه پناهگاه، که صحنه‌ی جنایتی است که در آن حقیقت میان منطق و ایمان سرگردان می‌ماند؛ و بنوا بلان، بیش از آن‌که قاتل را بجوید، به کالبدشکافیِ انسان‌هایی می‌پردازد که پشت نقاب تقدس، طمع و ترس پنهان شده‌اند. فیلم، تاریک‌تر و گوتیک‌تر از دو قسمت پیشین است و در عین پیچیدگی، از خودنمایی روایی فاصله می‌گیرد. در مرکز آن، تقابل بلانِ عقل‌گرا با کشیش جوانِ جاش اوکانر قرار دارد؛ دو مسیر متفاوت که سرانجام به یک حقیقت مشترک می‌رسند: گاهی آنچه باید از خواب بیدار شود، نه مرده، که وجدان زنده‌ی انسان است. رتبه‌بندی این کالکشن از نظر من: 1. Knives out 2019 2. Wake up dead man 2025 3. Glass onion 2022

«گلس آنین» معمایی نیست که بخواهد راز را پنهان کند؛ راز را مثل آینه‌ای ترک‌خورده پیش چشم تماشاگر می‌گیرد تا هرکس تکه‌ای از حقیقت را در آن ببیند. رایان جانسون، در امتداد «چاقوکشی»، این‌بار جنایت را از عمارت اشرافی به جزیره‌ای از خودشیفتگی، ثروت و نمایش می‌برد؛ جایی که آدم‌ها بیش از آن‌که زندگی کنند، نسخه‌ای از خودشان را اجرا می‌کنند. اگر «چاقوکشی» کالبدشکافی یک خانواده بود، «گلس آنین» کالبدشکافی قدرت و توهم است. فیلم با لذت، پرده‌ی نازک میان نبوغ و حماقت، ثروت و استحقاق، دوستی و منفعت را کنار می‌زند. و در مرکز این بازی، بنوا بلان با آرامشی تقریباً شاعرانه قدم می‌زند؛ کارآگاهی که می‌داند پیچیده‌ترین معماها گاهی نه در تاریکی، بلکه در ساده‌ترین حقیقت پنهان شده‌اند. «گلس آنین» در نهایت درباره‌ی حل یک قتل نیست؛ درباره‌ی این است که چگونه آدم‌ها آن‌قدر عاشق افسانه‌ای که از خود ساخته‌اند می‌شوند که دیگر حقیقت را، حتی وقتی روبه‌رویشان ایستاده، نمی‌بینند. عنوان فیلم دقیق است: پیازی شیشه‌ای؛ چیزی که لایه‌های بسیار دارد، اما در نهایت شفاف است.

*Knives Out* ساخته‌ی ریان جانسون، معمای قتلی است که آرام‌آرام از «چه کسی؟» به «چرا؟» و از «چرا؟» به «چه کسی حق دارد؟» تغییر می‌کند. خانه‌ی هارلن ترمبی در ظاهر پناهگاهی برای خانواده است، اما هر اتاقش پرده‌ای است که پشت آن، نسبتی تازه با پول و قدرت پنهان شده؛ گویی معماری خانه، شجره‌نامه‌ی اخلاقی این خانواده را روی دیوارها نوشته است. جانسون چاقوی واقعی فیلم را نه در دست قاتل، بلکه در دلِ مناسبات خانوادگی پنهان می‌کند: ارث، محبت را اندازه می‌گیرد و وابستگی مالی، خویشاوندی را به معامله‌ای بی‌صدا بدل می‌کند. در این میان، مارتا تنها کسی است که بدنش پیش از زبانش به دروغ اعتراض می‌کند؛ صداقت او در جهانی که حقیقت مدام خریدوفروش می‌شود، نه یک فضیلت تزئینی، بلکه نیرویی روایی است. حتی بنویت بلان نیز بیش از آنکه صرفاً قاتل‌یاب باشد، خواننده‌ی دقیق همین تناقض‌هاست؛ او از میان روایت‌های متناقض خانواده عبور می‌کند تا جایی که هرکس ناخواسته، نسخه‌ای از خودِ واقعی‌اش را لو می‌دهد. در نهایت، *Knives Out* درباره‌ی قتلی است که در یک عمارت رخ داده، اما موضوع عمیق‌ترش فرسایش خویشاوندی زیر فشار مالکیت است؛ فیلمی که نشان می‌دهد گاهی میراث واقعی یک خانواده نه ثروتی که به جا می‌گذارد، بلکه دروغ‌هایی است که برای حفظ آن می‌سازد.